Vuurtoren huren Peterhead - 1 vuurtoren

Schotlands meest oostelijke rand: waar de zee verhalen vertelt

Helemaal op het uiterste puntje van het Schotse vasteland ligt Peterhead, een stad die al eeuwenlang door de zee is gevormd en zelf ook geschiedenis heeft geschreven. Dit pareltje in Aberdeenshire ligt zo’n 27 mijl ten noordoosten van Aberdeen en draagt trots de bijnaam "The Blue Toun" of in lokaal dialect "Bloo Toon". Die naam komt van de blauwe wollen moggans (sokken) die vissers vroeger droegen. Met ongeveer 19.000 inwoners is Peterhead nog altijd de drukste vissershaven van het VK als je kijkt naar de totale aanvoer door Britse schepen. Dat zegt alles over het blijvende maritieme karakter.

Vuurtorens met een erfenis: de band met de Stevensons

Voor vuurtorenliefhebbers is Peterhead extra bijzonder door de indrukwekkende collectie van vier historische vuurtorens, waarvan er twee nog steeds actief zijn. Het zijn niet alleen bakens voor de scheepvaart, maar ook monumenten van de legendarische ingenieursfamilie Stevenson. Tussen ongeveer 1790 en 1940 bouwden zij meer dan 150 vuurtorens in Schotland. Schrijver Robert Louis Stevenson was een kleinzoon van Robert Stevenson, waardoor deze vuurtorens deel uitmaken van een unieke familiegeschiedenis die technische genialiteit en literaire roem combineert.

Buchan Ness Lighthouse

Vlak bij het dorp Boddam, net ten zuiden van Peterhead, staat de indrukwekkende Buchan Ness Lighthouse. Deze werd in 1827 gebouwd door Robert Stevenson en is 35 meter hoog, met 166 treden naar de top. Het was de eerste vuurtoren in Schotland met een knipperlicht, en dat draaide sneller dan alle andere in die tijd.

De vuurtoren staat op een kleine rotsachtige landtong die via een houten brug met het vasteland is verbonden. Oorspronkelijk had die brug negen overspanningen. In 1907 kreeg de witte toren een opvallende rode band, zodat schepen overdag makkelijker hun positie konden bepalen. De misthoorn kreeg van de locals de bijnaam "Boddam Coo". Voor de installatie in 1904 sloegen dorpsbewoners met lepels op blikken schalen om zeelui in de mist te waarschuwen. De vuurtoren werd in 1988 geautomatiseerd en wordt nu op afstand gemonitord vanuit het hoofdkantoor van de Northern Lighthouse Board in Edinburgh.

South Breakwater Lighthouse

De South Breakwater Lighthouse, gebouwd in 1833 door Robert Stevenson, heeft een bijzondere titel: het is de meest oostelijke vuurtoren op het Schotse vasteland. Deze actieve vuurtoren is eigendom van de Peterhead Port Authority en staat aan het einde van een indrukwekkende pier. Tussen 1886 en 1956 werden in Peterhead Bay twee grote golfbrekers aangelegd, waardoor de baai vrijwel werd afgesloten en de Harbour of Refuge ontstond. Een groot deel van het zware handwerk werd gedaan door gevangenen van HMP Peterhead, destijds de enige gevangenis in Schotland waar dwangarbeid deel uitmaakte van de straf.

Historische havenlichten

De Harbour South-vuurtoren werd in 1849 ontworpen door Thomas Stevenson. Oorspronkelijk stond hij bij de zuidelijke ingang van het Albert Quay-bassin, maar in 2015 werd hij verplaatst naar het kruispunt van de Esplanade en Alexandra Parade toen de kade werd verlengd. De Harbour North-vuurtoren dateert uit 1908 en staat bij het controlegebouw van de havenautoriteit op West Pier. Thomas Stevenson introduceerde deze twee havenlichten nadat meerdere haringvissersschepen waren vergaan door een gebrek aan geleiding. Het waren de eerste vuurtorens met de Holophotal-lens, een revolutionair optisch systeem dat Thomas Stevenson zelf uitvond en waarbij prisma’s het licht naar buiten weerkaatsen.

Een stad gevormd door golven en walvissen

De geschiedenis van Peterhead leest als een avonturenroman. De stad werd gesticht in 1593, groeide uit tot een haven en was korte tijd zelfs een chique kuuroord in de 18e eeuw. Maar het was de walvisvaart die Peterhead echt op de kaart zette. In 1820 was Peterhead samen met Hull een van de twee belangrijkste walvishavens van GB. Alleen al dat jaar brachten 15 schepen 103 walvissen mee terug uit het Noordpoolgebied. Op het hoogtepunt in 1857 telde de vloot 32 walvisvaarders.

De haringvisserij kende een vergelijkbare opkomst en neergang. In 1890 telde de vloot zo’n 580 schepen. In 1987 was Peterhead uitgegroeid tot de grootste witvis-haven van Europa, met bijna 120.000 ton aanvoer op de grootste vismarkt van Europa, die bijna 400 meter lang is.

Tijdens WO II werd Peterhead 28 keer gebombardeerd door nazi-Duitsland. Daarmee was het, na Londen, de meest gebombardeerde plek in Groot-Brittannië. Dat kwam doordat het de eerste bebouwde plaats was die bommenwerpers zagen bij aanvallen op Schotland.

Meer dan je verwacht: onverwachte schatten

De Dracula-connectie

Net ten zuiden van Peterhead ligt Slains Castle bij Cruden Bay, een 16e-eeuwse ruïne op een klif die locals liefkozend "Dracula’s Castle" noemen. Schrijver Bram Stoker verbleef tussen 1892 en 1910 regelmatig in Cruden Bay en het kasteel zou hem visueel hebben geïnspireerd voor zijn beroemde roman. Een opvallende ruimte, de achthoekige hal, komt sterk overeen met de beschrijving van de achthoekige kamer in Draculas kasteel. Stoker begon in 1895 aan Dracula terwijl hij verbleef in het Kilmarnock Arms Hotel. Het gastenboek met zijn handtekeningen uit 1894 en 1895 bestaat nog steeds.

Een paradijs voor vogelaars

Ten noorden van Peterhead ligt het RSPB-natuurreservaat Loch of Strathbeg, het grootste duinmeer van GB. Dit internationaal belangrijke moerasgebied herbergt tussen september en april ongeveer 20 procent van de wereldpopulatie kolganzen. In de winter strijken hier duizenden ganzen, zwanen en eenden neer, waaronder zo’n 30.000 kolganzen. Je kunt er ook wilde Konikpaarden zien grazen en met wat geluk zelfs otters spotten. In totaal zijn er meer dan 260 vogelsoorten geregistreerd.

The Bullers of Buchan

Een korte rit ten zuiden van Peterhead brengt je bij een van de spectaculairste natuurwonderen van Aberdeenshire. The Bullers of Buchan is een ingestorte zeegrot van 30 meter diep, omringd door dramatische kliffen, rotspilaren en inhammen. In het voorjaar broeden hier grote kolonies zeevogels, zoals drieteenmeeuwen, papegaaiduikers, stormvogels, aalscholvers, alken en zeekoeten.

Vijf ervaringen die je niet mag missen

1. The Peterhead Trail: Een wandelroute op eigen tempo die via informatiepanelen de geheimen van de stad onthult. Je leert over smokkelaars, geesten, hekserij en het maritieme verleden.
2. Peterhead Prison Museum: Vaak "Scotland’s Alcatraz" genoemd. Deze voormalige gevangenis was in gebruik van 1888 tot 2013. Je loopt door echte cellen, de oude keuken, douches en het isolatieblok. De audiotour bevat verhalen van oud-medewerkers.
3. Vroeg naar de vismarkt: Sta vroeg op en maak de dagelijkse visveiling mee, waar kopers uit heel het VK samenkomen. Met meer dan 400 boten in de haven zie je hier het echte Schotse zeeleven.
4. Kustwandeling naar Slains Castle: Volg het kustpad van Cruden Bay naar de sfeervolle ruïnes die Dracula zouden hebben geïnspireerd. De kliffen en uitzichten over de Noordzee maken deze wandeling onvergetelijk.
5. Arbuthnot Museum: Een van de oudste musea van Noordoost-Schotland, geopend eind 19e eeuw, met tentoonstellingen over lokale geschiedenis, maritiem erfgoed en natuur.

Fotogenieke straten van een werkende stad

Het historische centrum van Peterhead zit vol onverwachte architectonische parels. De helling tussen Broad Street en de haven "bevat enkele van de meest schilderachtige stadsstraten van Schotland", volgens historicus Charles McKean. Alleen al aan Broad Street staan 22 monumentale panden, waaronder Arbuthnot House uit 1805 en het Town House uit 1788.

Voor het Town House staat een standbeeld van veldmaarschalk James Keith, in 1868 aan de stad geschonken door koning Willem I van Pruisen. Let ook op het beeld van Fisher Jessie in de winkelstraat, een bronzen eerbetoon aan de visserij.

Het oudste gebouw van Peterhead is het 16e-eeuwse Fish-House, ook wel Salmon House genoemd, aan de huidige Golf Road. Ugie Salmon Fishings, het oudste zalmvis-huis van Schotland, verkoopt hier nog steeds rechtstreeks aan het publiek.

Bereikbaarheid en vervoer

Peterhead ligt ongeveer 32 mijl ten noorden van Aberdeen en is met de auto bereikbaar via de A90. Er rijden regelmatig bussen vanuit Aberdeen en de rit duurt ongeveer anderhalf uur. Aberdeen International Airport is de dichtstbijzijnde luchthaven en er gaat een directe bus van het vliegveld naar Peterhead. De stad had ooit twee treinstations, maar sinds 1965 stoppen er geen passagierstreinen meer. Opvallend genoeg ligt Peterhead verder van een treinstation dan welke andere stad van vergelijkbare grootte in Groot-Brittannië.

Waarom een vuurtoren-vakantie in Peterhead?

Overnachten in een vuurtoren bij Peterhead is echt iets bijzonders. Je slaapt aan de rand van Schotland zelf, op het meest oostelijke punt van het vasteland, met de eindeloze Noordzee voor je. De door de Stevensons gebouwde vuurtorens zijn geen simpele attracties, maar werkende stukken geschiedenis en monumenten van een ingenieursdynastie die ook een van de beroemdste schrijvers ooit voortbracht.

De Buchan-kust rondom Peterhead biedt dramatische kliffen, zandstranden en wildlife die kan wedijveren met elke plek in GB. Van de kolganzen bij Strathbeg tot de papegaaiduikers bij de Bullers of Buchan, natuurliefhebbers komen hier ogen tekort. Geschiedenisliefhebbers duiken in de Dracula-verhalen bij Slains Castle, terwijl je het echte Schotland ervaart in de werkende haven, het Doric dialect en de warme ontvangst van de Blue Toun.

Boek nu een vuurtoren en ervaar hoe het is om te staan aan de uiterste rand van het Schotse vasteland, waar vier eeuwen maritieme geschiedenis samenkomen met de wilde Noordzee.