Stel je voor dat je op een rotsachtig eilandje staat waar je in een minuut omheen loopt, omringd door niets anders dan de eindeloze Adriatische Zee. Dit is Porer, een piepklein eiland op slechts 2,5 km van de kust van Premantura, helemaal in het zuiden van het schiereiland Istrië in Kroatië. Het eiland is ongeveer 80 meter breed en herbergt een van de meest bijzondere vuurtorenervaringen die je kunt vinden.
De Porer-vuurtoren werd voor het eerst gebouwd in 1833 door het Oostenrijks-Hongaarse Rijk en is daarmee bijna twee eeuwen oud. Het huidige stenen gebouw, ontworpen door architect M. Pertsch op basis van een eerder plan van Nobile uit 1818, werd in 1846 voltooid nadat de houten voorganger in 1839 afbrandde. Met zijn hoogte van 35 meter is het de hoogste vuurtoren van Istrië.
De geschiedenis van Porer is nauw verweven met het leven van zijn vuurtorenwachters. Toen de stenen vuurtoren werd gebouwd, woonden er vier wachters op het eiland. Ze werkten in shifts van zes uur om het licht brandend te houden, de lenzen schoon te maken, petroleum bij te vullen en de gewichten op te hijsen die het mechanisme aandreven. Bij mist moesten ze een luide akoestische sirene activeren om schepen te waarschuwen.
Het meest aangrijpende hoofdstuk uit de geschiedenis van Porer speelde zich af tijdens WO II, toen twee vuurtorenwachters uit Premantura door Duitse troepen werden gearresteerd omdat ze speciale waarschuwingslichten aan partizanen zouden hebben doorgegeven. Beiden werden naar concentratiekampen gestuurd, maar wisten uiteindelijk terug te keren naar huis.
Voordat de vuurtoren bestond, staken locals vuren aan langs de kust om schepen te waarschuwen voor gevaarlijke riffen. Piraten stonden erom bekend deze vuren te doven en elders nieuwe aan te steken om schepen te misleiden, zodat ze vastliepen en een makkelijke prooi werden.
In 1996 werd petroleum vervangen door elektriciteit, rechtstreeks geleverd vanuit Premantura. De draaimachine, die eerder door gewichten werd aangedreven, kreeg in 2000 een elektromotor. Tegenwoordig laden zonnepanelen de accu’s die de vuurtoren draaiende houden. Het lichtsignaal is nog steeds drie witte flitsen elke vijftien seconden, met een bereik van 25 zeemijl. De vuurtoren is nu geautomatiseerd en wordt op afstand gemonitord vanuit Split, met één wachter die elke vijftien dagen wisselt.
Op Porer verblijven is niet zomaar een accommodatie boeken. Je kiest ervoor om te leven waar zee en lucht elkaar raken, losgekoppeld van de drukte van het moderne leven. Geen wifi, geen verkeer, geen volle straten. Alleen het geluid van de golven, het geroep van zeevogels en een van de spectaculairste zonsondergangen van de Adriatische Zee.
De zonsondergangen op Porer worden beschouwd als de mooiste van de hele Adriatische kust. Met alleen open zee in het westen verandert de lucht in een schilderij van oranje, roze en paars wanneer de zon achter de horizon zakt. Veel bezoekers noemen het kijken naar de zonsondergang vanaf deze rots een ervaring die je bijblijft.
De wateren rond Porer zijn uitzonderlijk rijk aan zeeleven. In dit gebied leeft bijna 90% van alle vissoorten die in de Adriatische Zee voorkomen. Onder water vind je ondiepe zones en indrukwekkende onderwaterkliffen, wat het gebied aantrekkelijk maakt voor duikers. De zanderige zeebodem verbergt ook oude artefacten en de resten van schepen die tijdens stormen rond Porer, Kršin, Fenoliga en Veliki Balkun zijn gezonken.
Hoewel Porer zelf al bijzonder is, biedt de omgeving volop mogelijkheden om op ontdekking te gaan.
Het nabijgelegen eiland Fenoliga, vaak Dinosauruseiland genoemd, bewaart 146 dinosaurusvoetafdrukken die naar schatting meer dan 90 miljoen jaar oud zijn. Ze zijn afkomstig van twee soorten dinosaurussen: grote sauropoden van zo’n drie meter hoog en tot 13 ton zwaar, en kleinere tweebenige theropoden van ongeveer 1,5 meter hoog en 150 kilo. Het eiland is bereikbaar per boot of kajak. Zwemmen wordt afgeraden vanwege sterke en gevaarlijke stromingen.
Op korte bootafstand ligt Kaap Kamenjak, een beschermd natuurgebied op het zuidelijkste puntje van Istrië. Dit ruige schiereiland strekt zich bijna 4 km uit en telt 30 baaien en 11 onbewoonde eilandjes. Er groeien meer dan 530 plantensoorten, waaronder 20 verschillende orchideeën. Twee daarvan komen nergens anders ter wereld voor. Daarnaast leven hier 50 soorten dagvlinders, diverse reptielen, amfibieën en vogels. Zelfs de bedreigde Middellandse Zee-monniksrob zwemt in deze wateren.
De stad Pula, op ongeveer 12 km ten noorden van Premantura, neemt je mee door duizenden jaren geschiedenis. De Arena van Pula, gebouwd tussen 27 v.Chr. en 68 n.Chr. tijdens de regeringen van keizers Augustus en Vespasianus, is een van de best bewaarde Romeinse amfitheaters ter wereld. Ooit bood het plaats aan 23.000 toeschouwers bij gladiatorengevechten. Het is het enige Romeinse amfitheater dat al zijn vier zijtorens en de volledige ronde muur heeft behouden. Vandaag de dag vinden hier concerten, het bekende Pula Film Festival en andere culturele evenementen plaats.
Het leven op Porer volgt een heel ander tempo. De vuurtorenwachter, die elke vijftien dagen wisselt, kan je tips geven over zwemplekken, lokale omstandigheden en het ritme van de zee. Boottransfers vanuit Premantura duren afhankelijk van het weer 25 tot 35 minuten. De kapitein kan ook uitstapjes regelen naar nabijgelegen plekken, zoals het eiland Unije met zijn prachtige baaien of de stad Pula.
Het eiland is alleen per boot bereikbaar en het weer kan invloed hebben op de overtochten. Sterke zuidenwinden, lokaal bekend als Jugo, kunnen hoge golven veroorzaken die soms zelfs de ramen van de vuurtoren bereiken. In de winter kunnen ruwe omstandigheden ervoor zorgen dat bevoorrading dagenlang onmogelijk is. De vuurtorenwachter adviseert je altijd over de situatie en zorgt voor veilige aankomst en vertrek.
De mensen van Premantura hebben al generaties lang een sterke band met Porer. De meeste vuurtorenwachters kwamen vroeger uit Premantura en in veel lokale huizen hangen nog handgetekende afbeeldingen van de vuurtoren. De relatie tussen het dorp en deze kleine rots in zee weerspiegelt een diepe maritieme traditie die het leven in dit deel van Kroatië nog steeds vormt.
Boek nu een vuurtoren en ervaar hoe het is om te leven aan de rand van de Adriatische Zee, waar geschiedenis, natuur en stilte samenkomen in iets wat je nooit meer vergeet.